![placeholder](/assets/kids/images/placeholder-a.png)
Nowy rok szkolny przynosi nie tylko nowe wyzwania, ale także świeże spojrzenie na kanon lektur. Rok szkolny 2024/2025 to doskonała okazja, by zapoznać się zarówno z klasycznymi dziełami literatury, jak i nowościami, które z pewnością wzbogacą wiedzę i wyobraźnię uczniów. Jak informuje Ministerstwo Edukacji Narodowej, od 1 września wprowadzone zostaną zmiany w wykazie lektur w szkołach podstawowych i średnich. Decyzja ta została podjęta przede wszystkim z myślą o odciążeniu uczniów oraz uwzględnieniu na liście literatury współczesnej. Jakie książki będą teraz obowiązkowe, a które znajdą się na liście uzupełniającej? Co z lekturami dla uczniów realizujących język polski na poziomie rozszerzonym?
Zmiany w szkołach od 1 września oraz harmonogram wprowadzania nowej podstawy programowej >>
Lista lektur na rok szkolny 2024/2025
Lektury dla klas I-III
- Hans Christian Andersen - Baśnie (do wyboru)
- Justyna Bednarek - Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek (czterech prawych i sześciu lewych)
- Jan Brzechwa - Brzechwa dzieciom
- Waldemar Cichoń - Cukierku, ty łobuzie!
- Agnieszka Frączek - Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą
- Dorota Gellner -Wścibscy
- Julita Grodek - Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie
- Tom Justyniarski - Psie troski, czyli o wielkiej przyjaźni na cztery łapy i dwa serca
- Grzegorz Kasdepke - Detektyw Pozytywka
- Piotr Kordyasz - Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły (fragmenty)
- Barbara Kosmowska - Dziewczynka z parku
- Zofia Kossak-Szczucka - Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata
- Maria Krüger - Karolcia
- Åsa Lind - Piaskowy Wilk
- Astrid Lindgren - Dzieci z Bullerbyn
- Hugh Lofting - Doktor Dolittle i jego zwierzęta
- Aleksandra i Daniel Mizielińscy - Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych
- Joanna Papuzińska - Asiunia
- Danuta Parlak - Kapelusz Pani Wrony
- Roman Pisarski - O psie, który jeździł koleją
- Janina Porazińska - Pamiętnik Czarnego Noska
- Maria Terlikowska - Drzewo do samego nieba
- Julian Tuwim - Wiersze dla dzieci
- Barbara Tylicka - O krakowskich psach i kleparskich kotach. Polskie miasta w baśni i legendzie
- Danuta Wawiłow - Najpiękniejsze wiersze
- Łukasz Wierzbicki - Afryka Kazika, Dziadek i niedźwiadek
Lektury dla klas IV-VI
Lektury obowiązkowe:
- Jan Brzechwa - Akademia Pana Kleksa
- Janusz Christa - Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks)
- Clive Staples Lewis - Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa
- Ferenc Molnár - Chłopcy z Placu Broni
- John Ronald Reuel Tolkien - Hobbit, czyli tam i z powrotem
Krótkie utwory literackie poznawane w całości, teksty literackie analizowane we fragmentach oraz dzieła poetyckie:
- René Goscinny, Jean-Jacques Sempé - Mikołajek (wybrane opowiadania)
- Ignacy Krasicki - wybrane bajki
- Adam Mickiewicz - Pan Tadeusz (wybrane fragmenty)
- Józef Wybicki - Mazurek Dąbrowskiego
- Wybrane mity greckie
- Biblia oraz wybrane przypowieści ewangeliczne
- Wybrane podania i legendy polskie
- Wybrane baśnie polskie i europejskie
- Wybrane wiersze: Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego, Marii Konopnickiej.
Lektury uzupełniające dla klas IV-VI (co najmniej dwie pozycje w każdym roku szkolnym):
- Adam Bahdaj - Kapelusz za 100 tysięcy
- Marcin Kozioł - Skrzynia Władcy Piorunów
- Miron Białoszewski - Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty)
- Justyna Bednarek - Dom nr 5
- Paweł Beręsewicz - Wszystkie lajki Marczuka
- Frances Hodgson Burnett - Tajemniczy ogród lub inna powieść
- Lewis Carroll - Alicja w Krainie Czarów
- Agatha Christie - wybrana powieść kryminalna
- Carlo Collodi - Pinokio
- Lloyd Cassel Douglas - Wielki Rybak
- Aleksander Dumas - Trzej muszkieterowie
- Arkady Fiedler - Dywizjon 303
- John Flanagan - Zwiadowcy. Księga 1. Ruiny Gorlanu
- Olaf Fritsche - Skarb Troi
- Ernest Hemingway - Stary człowiek i morze
- Emilia Kiereś - Rzeka
- Joseph Rudyard Kipling - Księga dżungli
- Janusz Korczak - Król Maciuś Pierwszy, Bankructwo małego Dżeka
- Rafał Kosik - Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi
- Barbara Kosmowska - Pozłacana rybka
- Barbara Kosmowska, Paweł Beręsewicz i inni - Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach
- Zofia Kossak-Szczucka - Bursztyny - (wybrane opowiadanie), Topsy i Lupus
- Selma Lagerlöf - Cudowna podróż
- Karolina Lanckorońska - Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty)
- Stanisław Lem - Cyberiada (fragmenty)
- Bolesław Leśmian - Klechdy sezamowe
- Kornel Makuszyński - wybrana powieść
- Andrzej Maleszka - Magiczne drzewo
- Alan Aleksander Milne - Kubuś Puchatek
- Lucy Maud Montgomery - Ania z Zielonego Wzgórza
- Małgorzata Musierowicz - wybrana powieść
- Ewa Nowak - Pajączek na rowerze
- Edmund Niziurski - Sposób na Alcybiadesa
- Sat-Okh - Biały Mustang
- Longin Jan Okoń - Tecumseh
- Raquel Jaramillo Palacio - Cudowny chłopak
- Katherine Paterson - Most do Terabithii
- Sara Pennypacker - Pax
- Jacek Podsiadło - Czerwona kartka dla Sprężyny
- Bolesław Prus - Katarynka, Placówka, Zemsta
- Rick Riordan - Percy Jackson i bogowie olimpijscy
- Henryk Sienkiewicz - Janko Muzykant, Krzyżacy, Sąd Ozyrysa, W pustyni i w puszczy
- Eric-Emmanuel Schmitt - Oskar i pani Róża
- Nicolas Sparks - Jesienna miłość
- Marcin Szczygielski - Teatr Niewidzialnych Dzieci, Arka czasu
- Alfred Szklarski - wybrana powieść
- Mark Twain - Przygody Tomka Sawyera
- Melchior Wańkowicz - Bitwa o Monte Cassino (fragmenty), Ziele na kraterze
- Danuta Wawiłow, Natalia Usenko - Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13
- Louis de Wohl - Posłaniec króla
- Roksana Jędrzejewska-Wróbel - Stan splątania
- Marcus Zusak - Złodziejka książek
- Wybrane pozycje z serii Nazywam się… (np. Mikołaj wybrane pozycje z serii Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II i inni)
- Inne utwory literackie i teksty kultury, w tym wiersze poetów współczesnych i reportaże
Lektury dla klas VII-VIII
Lektury obowiązkowe:
- Charles Dickens - Opowieść wigilijna
- Aleksander Fredro - Zemsta
- Aleksander Kamiński - Kamienie na szaniec
- Adam Mickiewicz - Dziady, część II
- Antoine de Saint-Exupéry - Mały Książę
- Juliusz Słowacki - Balladyna
Krótkie utwory literackie poznawane w całości, teksty literackie analizowane we fragmentach oraz dzieła poetyckie:
- Jan Kochanowski - wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII
- Adam Mickiewicz - Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII)
- Sławomir Mrożek - Artysta
- Henryk Sienkiewicz - Latarnik, Quo vadis (fragmenty)
- Stefan Żeromski - Syzyfowe prace (fragmenty)
- Wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV–VI, a ponadto wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Wisławy Szymborskiej oraz aforyzmy Stanisława Jerzego Leca
Lektury uzupełniające dla klas IV-VI (co najmniej jedna pozycja w każdym roku szkolnym):
- Marcin Kozioł - Skrzynia Władcy Piorunów
- Adam Bahdaj - Kapelusz za 100 tysięcy
- Miron Białoszewski - Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty)
- Justyna Bednarek - Dom nr 5
- Paweł Beręsewicz - Wszystkie lajki Marczuka
- Frances Hodgson Burnett - Tajemniczy ogród lub inna powieść
- Lewis Carroll - Alicja w Krainie Czarów
- Agatha Christie - wybrana powieść kryminalna
- Carlo Collodi - Pinokio
- Lloyd Cassel Douglas - Wielki Rybak
- Aleksander Dumas - Trzej muszkieterowie
- Arkady Fiedler - Dywizjon 303
- John Flanagan - Zwiadowcy. Księga 1. Ruiny Gorlanu
- Olaf Fritsche - Skarb Troi
- Ernest Hemingway - Stary człowiek i morze
- Emilia Kiereś - Rzeka
- Joseph Rudyard Kipling - Księga dżungli
- Janusz Korczak - Król Maciuś Pierwszy, Bankructwo małego Dżeka
- Rafał Kosik - Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi
- Barbara Kosmowska - Pozłacana rybka
- Barbara Kosmowska, Paweł Beręsewicz i inni - Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach
- Zofia Kossak-Szczucka - Bursztyny (wybrane opowiadanie), Topsy i Lupus
- Selma Lagerlöf - Cudowna podróż
- Karolina Lanckorońska - Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty)
- Stanisław Lem - Cyberiada (fragmenty)
- Bolesław Leśmian - Klechdy sezamowe
- Kornel Makuszyński - wybrana powieść
- Andrzej Maleszka - Magiczne drzewo
- Alan Aleksander Milne - Kubuś Puchatek
- Lucy Maud Montgomery - Ania z Zielonego Wzgórza
- Małgorzata Musierowicz - wybrana powieść
- Ewa Nowak - Pajączek na rowerze
- Edmund Niziurski - Sposób na Alcybiadesa
- Sat-Okh - Biały Mustang
- Longin Jan Okoń - Tecumseh
- Raquel Jaramillo Palacio - Cudowny chłopak
- Katherine Paterson - Most do Terabithii
- Sara Pennypacker - Pax
- Jacek Podsiadło - Czerwona kartka dla Sprężyny
- Bolesław Prus - Katarynka, Placówka, Zemsta
- Rick Riordan - Percy Jackson i bogowie olimpijscy
- Henryk Sienkiewicz - Janko Muzykant, Krzyżacy, Sąd Ozyrysa, W pustyni i w puszczy
- Eric-Emmanuel Schmitt - Oskar i pani Róża
- Nicolas Sparks - Jesienna miłość
- Marcin Szczygielski - Teatr Niewidzialnych Dzieci, Arka czasu
- Alfred Szklarski - wybrana powieść
- Mark Twain - Przygody Tomka Sawyera
- Melchior Wańkowicz - Bitwa o Monte Cassino (fragmenty), Ziele na kraterze
- Danuta Wawiłow, Natalia Usenko - Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13
- Louis de Wohl - Posłaniec króla
- Roksana Jędrzejewska-Wróbel - Stan splątania
- Marcus Zusak - Złodziejka książek
- Wybrane pozycje z serii Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II i inni)
- Inne utwory literackie i teksty kultury, w tym wiersze poetów współczesnych i reportaże
Lektury dla liceum i technikum - poziom podstawowy
Lektury obowiązkowe:
- Jan Parandowski - Mitologia, część I: Grecja
- Sofokles - Antygona
- William Szekspir - Makbet
- Molier - Skąpiec
- Adam Mickiewicz - Dziady cz. III
- Bolesław Prus - Lalka
- Fiodor Dostojewski - Zbrodnia i kara
- Stanisław Wyspiański - Wesele
- Stefan Żeromski - Przedwiośnie
- Hanna Krall - Zdążyć przed Panem Bogiem
- Albert Camus - Dżuma
- George Orwell - Rok 1984
- Sławomir Mrożek - Tango
Krótkie utwory literackie poznawane w całości i utwory literackie poznawane we fragmentach:
- Biblia - w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
- Homer - Iliada (fragmenty)
- Wybrane utwory polskiego średniowiecza, w tym: Lament świętokrzyski (fragmenty), Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
- Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
- Ignacy Krasicki - wybrana satyra
- Adam Mickiewicz - wybrane ballady, w tym Romantyczność
- Henryk Sienkiewicz - Potop (fragmenty)
- Władysław Stanisław Reymont - Chłopi (fragmenty)
- Witold Gombrowicz - Ferdydurke (fragmenty)
- Tadeusz Borowski - Proszę państwa do gazu
- Gustaw Herling-Grudziński - Inny świat (fragmenty)
- Marek Nowakowski - Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii)
- Andrzej Stasiuk - Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie)
- Olga Tokarczuk - Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach)
- Ryszard Kapuściński - Podróże z Herodotem (fragmenty)
Utwory poetyckie:
- Horacy - wybrane utwory
- Bogurodzica
- Jan Kochanowski - wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II; tren IX, X, XI
- Wybrane wiersze poetów epoki baroku
- Ignacy Krasicki - Hymn do miłości ojczyzny
- Adam Mickiewicz - Oda do młodości; wybrane sonety z cyklu Sonety krymskie oraz inne wiersze
- Wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Mirona Białoszewskiego, Józefa Czechowicza, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Cypriana Kamila Norwida, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Haliny Poświatowskiej, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Tadeusza Różewicza, Juliusza Słowackiego, w tym Testament mój, Leopolda Staffa, Wisławy Szymborskiej, Juliana Tuwima
Lektury uzupełniające dla liceum i technikum (co najmniej jedna pozycja w każdym roku szkolnym):
Utwory do XIX wieku:
- Sofokles - Król Edyp
- Arystoteles - Poetyka (fragmenty), Retoryka (fragmenty)
- Platon - Państwo (fragmenty)
- Dzieje Tristana i Izoldy (fragmenty)
- Giovanni Boccaccio - Sokół
- Erazm z Rotterdamu - Pochwała głupoty (fragmenty)
- Tomasz Morus - Utopia (fragmenty)
- Mikołaj Rej - Żywot człowieka poczciwego (fragmenty)
- Jan Kochanowski - Odprawa posłów greckich
- Andrzej Frycz Modrzewski - O poprawie Rzeczypospolitej (fragmenty)
- Miguel de Cervantes y Saavedra - Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy (fragmenty)
- Pedro Calderon de la Barca - Życie snem
- Piotr Skarga - wybrane kazanie
- Wacław Potocki - Transakcja wojny chocimskiej (fragmenty z części I)
- William Szekspir - Romeo i Julia
- Wolter - Kandyd, czyli optymizm (fragmenty)
- Ignacy Krasicki - Monachomachia (fragmenty)
- Jędrzej Kitowicz - Opis obyczajów za czasów panowania Augusta III (fragmenty)
- Julian Ursyn Niemcewicz - Powrót posła
- Stanisław Staszic - Przestrogi dla Polski (fragmenty)
- Juliusz Słowacki - Beniowski (fragmenty); Listy do Matki (fragmenty)
- Zygmunt Krasiński - Nie-Boska komedia
- Aleksander Fredro - Śluby panieńskie
- Johann Wolfgang Goethe - Cierpienia młodego Wertera (fragmenty), Faust (fragmenty)
- George Byron - Giaur (fragmenty)
- Adam Mickiewicz - Dziady cz. IV
- Wybrane utwory epickie okresu romantyzmu: Józef Ignacy Kraszewski - Stara baśń, Victor Hugo - Nędznicy, Edgar Allan Poe - wybrane opowiadanie, Henryk Rzewuski - Pamiątki Soplicy (fragmenty)
- Eliza Orzeszkowa - Nad Niemnem
- Henryk Sienkiewicz - Listy z podróży do Ameryki (fragmenty)
Utwory z XX wieku:
- Stefan Żeromski - Echa leśne, Ludzie bezdomni
- Eliza Orzeszkowa - Gloria victis
- Gabriela Zapolska - Moralność pani Dulskiej
- Aldous Huxley - Nowy wspaniały świat
- Zofia Nałkowska - Granica
- Joseph Conrad - Lord Jim
- Zofia Kossak-Szczucka - Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919
- Florian Czarnyszewicz - Nadberezyńcy
- Witold Pilecki - Raport Witolda
- Zofia Nałkowska - Przy torze kolejowym (z tomu Medaliony)
- Kazimierz Moczarski - Rozmowy z katem (fragmenty)
- Józef Mackiewicz - Droga donikąd (fragmenty)
- Tadeusz Różewicz - Kartoteka
- Józef Czapski - Na nieludzkiej ziemi (fragmenty)
- Leopold Tyrmand - Dziennik 1954 (fragmenty)
- Jarosław Iwaszkiewicz - wybrane opowiadanie
- Stanisław Lem - Wizja lokalna, Solaris
- John Ronald Reuel Tolkien - Władca pierścieni. Drużyna pierścienia
- William Golding - Władca much
- Bohumil Hrabal - wybrane opowiadania
- Eugène Ionesco - Lekcja
- Samuel Beckett - Czekając na Godota
- Friedrich Dürrenmatt - Wizyta starszej pani
- Marek Nowakowski - Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie)
- Gustaw Herling-Grudziński - Wieża
- Wiesław Myśliwski - Widnokrąg
- Umberto Eco - Imię róży
- Olga Tokarczuk - Prawiek i inne czasy
- Antoni Libera - Madame
Utwory z XXI wieku:
- Petra Dvořáková - Wrony
- Sigríður Hagalín Björnsdóttír - Wyspa
- Paweł Huelle - Castorp, Śpiewaj ogrody
- Cixin Liu - Wspomnienie o przeszłości Ziemi (tom I – Problem trzech ciał)
- Wiesław Myśliwski - Traktat o łuskaniu fasoli
- Tomasz Różycki - Dwanaście stacji
- Andrzej Stasiuk - Jadąc do Babadag
- Mariusz Szczygieł - Nie ma
- Monika Sznajderman - Pusty las
- Dorota Terakowska - Poczwarka
- Olga Tokarczuk - Bieguni, Opowiadania bizarne
- Marcin Wicha - Rzeczy, których nie wyrzuciłem
Lektury dla liceum i technikum - poziom rozszerzony
Lektury obowiązkowe:
- Jan Kochanowski - Treny (jako cykl poetycki)
- William Szekspir - Hamlet
- Juliusz Słowacki - Kordian
- realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac - Ojciec Goriot lub Charles Dickens - Klub Pickwicka lub Mikołaj Gogol - Martwe dusze lub Gustaw Flaubert - Pani Bovary)
- Michaił Bułhakow - Mistrz i Małgorzata
- Stanisław Ignacy Witkiewicz - Szewcy
- Tadeusz Konwicki - Mała Apokalipsa
- Janusz Głowacki - Antygona w Nowym Jorku
Krótkie utwory literackie poznawane w całości i utwory literackie poznawane we fragmentach:
- Homer - Odyseja (fragmenty)
- Dante Alighieri - Boska Komedia (fragmenty)
- Franz Kafka - Proces (fragmenty)
- Bruno Schulz - wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe
- Sławomir Mrożek - wybrane opowiadanie
- Wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta
- Wybrane utwory poetyckie z romantycznej literatury europejskiej
- Cyprian Kamil Norwid - Fortepian Szopena
- Wybrane wiersze: Stanisława Barańczaka, Czesława Miłosza (Traktat moralny - fragmenty), Juliana Przybosia
*Wymagane lektury w liceum i technikum na poziomie rozszerzonym obejmują zarówno zestaw książek z poziomu podstawowego, jak i dodatkowe utwory literackie.
Zakaz używania telefonów w szkołach. Czy rzeczywiście wejdzie od 1 września 2024? >>